Radyoloji üniteleri, diş klinikleri, veteriner klinikleri ve gezici sağlık araçları gibi X-ışını üreten cihazların kullanıldığı tüm alanlarda en kritik güvenlik konusu radyasyon zırhlamasıdır. X-ışınları, hücre yapısına zarar verme potansiyeline sahip iyonize radyasyon yayarlar. Bu sebeple hem hastaların hem de radyasyon görevlileri ile çevredeki diğer insanların maruz kalacağı dozu yasal limitlerin altında tutmak amacıyla profesyonel bir röntgen odası kurşunlama işlemi yapılması zorunludur. Zırhlama projelerinde Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) - yeni adıyla Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) - standartları ve hesaplama yöntemleri esas alınır.
Radyasyon Zırhlamasında Kurşun Levha Kalınlığı Nasıl Hesaplanır?
Kurşunlama işlemlerinde kullanılacak kurşun levhanın kalınlığı rastgele seçilmez. Kalınlık hesaplamaları, odanın mimari yapısı, cihazın gücü (kV ve mA değerleri), haftalık çalışma yükü (W - iş yükü), odanın kullanım faktörü (U) ve komşu alanların doluluk faktörü (T) gibi parametreler dikkate alınarak yapılır. Bu hesaplamalar sonucunda sızan radyasyon miktarının hedeflenen sınır değerlerin altına indirilmesini sağlayacak minimum kurşun eşdeğeri kalınlık belirlenir.
- Primer Bariyerler: Röntgen tüpünün doğrudan yönelebileceği duvarlar primer bariyer olarak adlandırılır. Bu bölgelerde genellikle en az 2.0 mm kalınlığında kurşun levha kullanılır.
- Sekonder Bariyerler: Doğrudan ışına maruz kalmayan, ancak saçılan radyasyona karşı koruma sağlayan tavan, zemin ve arka duvarlardır. Bu bölgelerde genellikle 1.5 mm kalınlığında kurşun levha yeterli olmaktadır.
- Röntgen Koruma Camları: Operatörün hastayı görebilmesi için kullanılan gözlem pencerelerinde kurşun eşdeğerli radyasyon camları kullanılmalıdır. Bu camların kurşun geçirgenlik değeri duvarlardaki korumayla eşdeğer olmalıdır.
TAEK ve Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) Kuralları
Röntgen odalarının faaliyete geçebilmesi ve ruhsat alabilmesi için TAEK (NDK) lisanslama kriterlerine tam uyum sağlanmalıdır. Röntgen odası kurşunlama işlemlerinde denetmenlerin en çok dikkat ettiği hususlar şunlardır:
- Süreklilik ve Boşluksuz Montaj: Kurşun levhalar monte edilirken levhaların birleşim yerlerinde en az 1-2 cm üst üste binme (bindirme) yapılmalıdır. Vidalamanın yapıldığı noktalarda veya priz arkalarında kurşun yama yapılması şarttır. Sızıntı testi sırasında en ufak bir zayıf nokta tespit edilirse lisans verilmemektedir.
- Kapı Zırhlaması: Röntgen odası kapıları en kritik kaçak noktalarıdır. Kapı kanadı ve kasasının kurşun levhayla tamamen kaplanması ve kapandığında kapı kasasıyla duvar arasında radyasyon sızıntısını engelleyecek bini paylarının bulunması zorunludur.
- Havalandırma Altyapısı: Odadaki iyonize havayı dışarı atacak ve taze hava sirkülasyonu sağlayacak havalandırma kanallarının da dış ortama açıldığı noktalarda zırhlanması gerekir.
Kurşunlama Uygulamasında Malzeme Kalitesi
Uygulamada kullanılan kurşun levhaların saflık derecesi en az %99.9 oranında olmalıdır. Düşük kaliteli veya geri dönüştürülmüş standart dışı kurşunlar homojen bir koruma sağlamayabilir. MC Mobil Dizayn olarak, röntgen odası kurşunlama projelerimizde yalnızca sertifikalı, yüksek saflıkta kurşun levhalar kullanıyor ve uzman ekibimizle sızdırmazlığı garanti altına alıyoruz. Gerek sabit binalardaki kliniklerde gerekse mobil sağlık tarama araçlarımızdaki röntgen odalarında TAEK / NDK kurallarına tam uygun, sızıntı testlerinden %100 başarıyla geçen zırhlama çözümleri sunmaktayız.